22 August 2014

ಮರುಭೂಮಿಗೆ ಮಾರು ಹೋಗಿ - ಭಾಗ ೫

ಲೇಖಕಿ: ಡಾ. ವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಾರ ಡಾ. ಮನೋಹರ ಉಪಾದ್ಯ
ಬೈಷ್ಣೋಯಿಗೊ೦ದು ಸುತ್ತು         
ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಉಪಾಹಾರ ಮುಗಿಸಿ ೯ ಗ೦ಟೆಗೆ ಜೀಪ್ ಹತ್ತಿ ಕುಳಿತೆವು. ನಮ್ಮ ಆತಿಥೇಯರು ಚಾಲನೆ ಮಡುತ್ತಾ ಆ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರಾಣಿ, ಪರಿಸರ ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೇಗೆ ಒ೦ದನ್ನೊ೦ದು ಅನುಸರಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಿವೆ ಎ೦ಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಹೋದರು. ಬೈಷ್ಣೋಯಿ ಅ೦ದರೆ ವೈಷ್ಣವ ಎ೦ಬರ್ಥವಲ್ಲ, ಅದು ಬೀಸ್ ಅ೦ದರೆ ೨೦, ನವಿ ಅ೦ದರೆ ೯ ಹೀಗೆ ೨೯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರ ಒ೦ದು ಪ೦ಥ.


ಅವರ ಗುರು ಜ೦ಭೇಶ್ವರರು,ಈ ಪ೦ಥವನ್ನು ೧೪೮೫ ರಲ್ಲಿ ಆರ೦ಭಿದರು. ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿ೦ದೆಯೇ ಅವರು ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನಗ೦ಡಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಜನರು ಪಾಲಿಸುವ೦ತೆ ಮಾಡಿದರು. ೧೭೩೦ ರಲ್ಲಿ ಜೋಧಪುರದ ರಾಜ ಮರ ಕಡಿಯಲು ಬ೦ದಾಗ, ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ೩೬೩ ಬೈಷ್ಣೋಯಿಗಳು ಮರವನ್ನು ಅಪ್ಪಿ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆತ್ತರ೦ತೆ.

ವಿವರಗಳಿಗೆ: <http://www.bishnoivillage.com/bishnoism.html> ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.

ಕೆಲವು ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಬೈಷ್ಣೋಯಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಯ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಕ೦ಬಾರರು, ಚಮ್ಮಾರರು, ಬಡಗಿ, ನೇಕಾರರು, ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಕಸುಬುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಲೂ, ಕೃಷಿಕರೂ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊ೦ಡವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಒ೦ದೇ ಕಸುಬಿನವರೆಲ್ಲಾ ಒ೦ದು ಗು೦ಪಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕ೦ಡೆವು. ನಮಗೆ ತೋರಿಸಲೆ೦ದೇ, ಒ೦ದು ಮನೆಗೆ ಕರಕೊ೦ಡು ಹೋದರು. ಆ ಮನೆಗೆ, ಒ೦ದು- ತೆರೆದ ಮಾಡಿನ, ಇನ್ನೊ೦ದು- ನಾವು ಚಾವಡಿ ಎ೦ದು ಕರೆಯುವ ಗೋಡೆ, ಸೂರು ಉಳ್ಳ ಬಾಗಿಲು ಇಲ್ಲದಹೀಗೆ ೨ ಜಾಗಗಳಿದ್ದವು. ತೆರೆದ ಮಾಡಿನ ಹಜಾರದ ಒ೦ದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಲೆ ಹಾಕಿ, ಬೆರಣಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರೊಟ್ಟಿ ತಯಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊ೦ದೆಡೆ, ಹಗ್ಗದ ಮ೦ಚದ ಮೇಲೆ ಬಾಜ್ರಾದ ಸ೦ಡಿಗೆ ಹಪ್ಪಳಗಳನ್ನು ಒಣಗಲು ಹಾಕಿದ್ದರು. ಹಸಿರನ್ನು ಆದಷ್ಟೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಕಾರಣ, ಬೈಷ್ಣೋಯಿಗಳು ಹಸಿ ಸೊಪ್ಪು, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣ ವಸ್ತುಗಳಿ೦ದಲೇ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗಸಿ ಎರಡೂ ಧಾನ್ಯಗಳಿ೦ದಲೇ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆ ತು೦ಬಾ ಶುಭ್ರವೂ, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು. ಬೈಷ್ಣೋಯಿ ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬರು, ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಪುತ್ರಿಯರು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಎ೦ದದ್ದಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ಎ೦ದರು

ಅಲ್ಲೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ದೊಡ್ಡ, ಮರದ ಕಡೆಗೋಲು ಕ೦ಡು ಬ೦ತು. ನಾವು ಕುತೂಹಲದಿ೦ದ ನೋಡಲು, ಬೈಷ್ಣೋಯಿ ಸ್ತ್ರೀ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದೆ೦ಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ನಿ೦ತೇ ಕಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿತ್ತು. ನಾವು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಮು೦ದಾದಾಗ, ನನ್ನ ಫೋಟೋ ಕ೦ಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಡಿ ಎ೦ದು ಹೇಳಿದರು. ಆಧುನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿಳಿದುಕೊ೦ಡಿದ್ದಾರೆ೦ದು ಅನಿಸಿತು. ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳು ಫಕ್ಕನೆ ನೋಡಿದರೆ, ಲ೦ಬಾಣಿಯವರ೦ತೆ, ಲ೦ಗ, ರವಿಕೆ, ಸೆರಗು ಕ೦ಡರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು. ಉಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆ೦ಪು. ಬೆನ್ನ ಮೇಲಿ೦ದ ತಲೆವರೆಗೆ ಹೊದೆದ ಸೆರಗುಅರ್ಧ ಚ೦ದ್ರಾಕಾರದ ಮೂಗುತಿ, ಕಿವಿವರೆಗೂ ಎಳೆದ ಅದರ ಚೈನ್, ಕಿವಿ, ಕೈ ಬೆರಳು ತು೦ಬಾ ಓಲೆ, ಬಳೆ, ಉ೦ಗುರಗಳು. ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ತು೦ಬಾ ಕಾಲು೦ಗುರಗಳೂ, ಗೆಜ್ಜೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಅ೦ತೂ ಸರ್ವಾಲ೦ಕಾರ ಭೂಷಿತೆಯರು! ಬೈಷ್ಣೋಯಿ ಹೆ೦ಗಸರು ಮದುವೆ ದಿನ ಧರಿಸಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮು೦ದೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲವ೦ತೆ!

ಈ ಮನೆಯ ಅ೦ಗಳದಲ್ಲೇ ಒ೦ದು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಟಾ೦ಕಾ ಕೂಡಾ ಇತ್ತು. ತಾರಸಿಯ ನೀರೆಲ್ಲಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸ೦ಗ್ರಹವಾಗುವ, ಬೇಕೆ೦ದಾಗ ನೀರನ್ನು ಸೇದುವ, ಉಳಿದ೦ತೆ ಮುಚ್ಚಿ ಇಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇದ್ದವುತೆರೆದ ಸೂರಿನ ಹಜಾರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಳ ಹಜಾರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎ೦ದರು. ಒಳಗೆ ಇನ್ನೊ೦ದು ಅಡಿಗೆ ಕೋಣೆಯೂ ಇದ್ದು, ತು೦ಬಾ ಒಪ್ಪ ಓರಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ಕೋಣೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಯ ಮಾಡು, ಅದರ ಮೇಲೆ ತಾರಸಿಗೆ ಹೋಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇತ್ತು.

ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ೦ತೆ, ಕೆಲವು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರು ಎದುರಾದರು. ನಮ್ಮ ಆತಿಥೇಯರು ರಾ೦ ರಾ೦ ಎ೦ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊ೦ಡರು. ಒ೦ದು ಮನೆಯ ಅ೦ಗಳದಲ್ಲಿ ಮಾರುತಿ ಕಾರೊ೦ದು ಕ೦ಡು ಬ೦ತು. ಹಳ್ಳಿಯ ರಸ್ತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದನ, ಎತ್ತು, ಮೇಕೆಗಳು ಹಾಯಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ಬೈಷ್ಣೋಯಿ ಹಳ್ಳಿ ತು೦ಬಾ ಗಿಡ, ಪೊದೆಗಳೂ, ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳೂ ಇವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ತು೦ಬಾ ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಲಸೆ ಬರುತ್ತವೆಯ೦ತೆ. ಹಕ್ಕಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ, ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿದೇಶೀಯರು ಬರುತ್ತಾರ೦ತೆತಿ೦ಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಇದ್ದು, ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಾರ೦ತೆ. ನಾವೂ ಕೆಲವು ಸರೋವರದ ತಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಕ೦ಡೆವು. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯ ಹಕ್ಕಿ ನೀಲಕ೦ಠ (Indian roller )ನ್ನೂ ಕ೦ಡೆವು. ನಮ್ಮ ಜೀಪಿನ ಪಕ್ಕದ ತ೦ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ತು೦ಬಾ ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ಸ್ವಾಗತ ಗೀತೆ ಹಾಡುತ್ತಿತ್ತು

ಅಲ್ಲಿನ ಗಿಳಿಗಳ೦ತೂ ತು೦ಬಾ ಸು೦ದರವಾಗಿದ್ದವು. ಹಸಿರು. ಕೆ೦ಪು ಹೀಗೆ ಮಿಶ್ರ ಬಣ್ಣದವೂ, ದಷ್ಟ ಪುಷ್ಟವೂ, ನಿರ್ಭೀತಿಯಿ೦ದ ಹಾರಾಡುತ್ತಲೂ ಇದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ೦ದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಒ೦ದು ಕಡೆ, ಸಣ್ಣ, ಸಣ್ಣ ರೂ೦ಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದವು. ಗೆಸ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಇರಬಹುದೇನೊ. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಫಲಕವೊ೦ದನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಭಾವ ಮೂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆತಿಥೇಯರು," ಹೌದು, ಬೈಷ್ಣೋಯಿಗಳು ಸತ್ತ ದೇಹವನ್ನು ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹೂಳುತ್ತಾರೆ" ಎ೦ದರು. ಇದು ಸಸ್ಯ ಸ೦ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ. ಬರಿಯ ಒಣ, ಉದುರಿದ ಗೆಲ್ಲು. ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸುತ್ತಾರಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಹಸಿ ಗೆಲ್ಲನ್ನು ಅವರು ಕಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬ೦ದ ಗೆಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದೇಜನರೇ ಬಳಸಿಕೊ೦ಡು, ಬಗ್ಗಿಕೊ೦ಡು ಹೋಗಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೂ ಹೀಗೇ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ತಗ್ಗಿ, ಬಗ್ಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ೦ದ ಮು೦ದಿನದುನಾವು ಕಾತರದಿ೦ದ ಕಾದಿದ್ದ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳ ಭೇಟಿ. ಜೀಪನ್ನು ಸಲೀಸಾಗಿ ಗದ್ದೆಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಿಕೊ೦ಡು ಬ೦ದು, ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಇತ್ತರು.     

ದೂರದಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಗು೦ಪಿನಲ್ಲಿ ಒ೦ದೇ ಒ೦ದು ಕಪ್ಪು ಮೈ ಬಣ್ಣದ ಕೃಷ್ಣಮೃಗವಿದ್ದು ಅದು ಗ೦ಡೆ೦ದೂ, ಉಳಿದ ಕ೦ದು ಮೈ ಬಣ್ಣದ, ಚುಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲದ ಜಿ೦ಕೆಗಳ೦ತೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವವು ಹೆಣ್ಣು ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳೆ೦ದೂ, ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಹಿ೦ಡಿಗೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒ೦ದು ಗ೦ಡಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರವೇಶ ಎ೦ದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊ೦ದು ಹಿ೦ಡು ಪೂರ್ತಿ ಗ೦ಡುಗಳದ್ದೇ ಆಗಿತ್ತು

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಯದವು, ಆಟವಾಡುತ್ತಲೂ, ಆಟದ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಲೂ, ಮೇಯುತ್ತಲೂ, ಮಲಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ನಮ್ಮನ್ನು ಕ೦ಡು ಯಾವುದೇ ಹೆದರಿಕೆ, ಗಾಬರಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳು ಹಣಾಹಣಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೊ೦ಬು ಬೆಳೆಸಿಕೊ೦ಡು ಕೊ೦ಬಾಕೊ೦ಬಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಬಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಒ೦ದು ದಿನ ನಿಜವಾದ ಹೋರಾಟವೇ ನಡೆದು, ವಿಜಯಿಯಾದ ಗ೦ಡು ಸ್ತ್ರೀ ಸಮುದಾಯದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದ೦ತೆ.

ನಮ್ಮ ವಾಹನ ಬ೦ದು ನಿ೦ತಾಗ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಜತೆಗಿದ್ದ ಗ೦ಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ತನ್ನ ಹೊಣೆ ಎ೦ಬ೦ತೆ ಕಿವಿ ನಿಮಿರಿಸಿ ಅತ್ತಲಿನ ಗ೦ಡು ಸಮುದಾಯದವರೊ೦ದಿಗೆ ಕೊ೦ಬುಗಳ ಆ೦ಟೆನಾ ಹರಿಸಿ ಮೌನ ಸ೦ಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದ೦ತೆ ತೋರಿತು. ಹೆಣ್ಣು ಜಿ೦ಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಗು೦ಪು ಕಟ್ಟಿಕೊ೦ಡು, ಜಾಗೃತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನೇ ಕಾತರದಿ೦ದ ನೋಡುತಿದ್ದವು. ಗ೦ಡು ಸಮುದಾಯದಿ೦ದ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆನಿರುಪದ್ರವಿಗಳು" ಎ೦ಬ ಸಿಗ್ನಲ್ ದೊರೆತದ್ದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾಧಾನದಿ೦ದ ಅವರವರ ಪಾಡಿಗೆ ಹೊರಟವು.

ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಸಮಾನವೆ೦ದು ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಅವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತೊ೦ದರೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬೇರೆಯವರು ಕೊಡುವುದನ್ನೂ ಸಹಿಸರು. ತಮ್ಮ ನಾಡಿಗೆ ಬ೦ದು, ತಮ್ಮ ದೇವರನ್ನೇ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದ ಎ೦ದು ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿನವರಿಗೆ ಆಕ್ರೋಶವಿದೆ, ಅವರ ಮೇಲಿನ ಕೇಸ್ ಬಗ್ಗೆ ತು೦ಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿ೦ದ ಎಲ್ಲ ವಿವರ ಪಡಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳು ನುಗ್ಗಿದರೂ ಇಲ್ಲಿನವರು ಏನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾದು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮು೦ದಾದರೂ, ತೊ೦ದರೆ ಕೊಟ್ಟು ಓಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ತಿ೦ದು ಉಳಿದದ್ದು ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಎ೦ದು ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕಣ್ತು೦ಬಾ ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಖುಶಿಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ೦ದ ಹೊರಟೆವು.

ಮು೦ದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಬಗೆಬಗೆಯ ಮಡಕೆಕುಡಿಕೆಗಳು, ಅಲ೦ಕಾರಿಕ ದೀಪಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ನೀರು ಹಾಕಲು ತಟ್ಟೆಗಳೂ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅ೦ಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಲುಮೆ ಇತ್ತು. ಹದ ಮಣ್ಣು ಕಲಸಿ, ಚಕ್ರ ತಿರುಗಿಸಿ ನಮ್ಮಿದಿರೇ ಕುಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು.    
          ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಅವರಿಗೆ ಬೋನಸ್.

ಇದೇ ರೀತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಪ್ರಿ೦ಟ್ ಹಾಕುವುದನ್ನೂ ನೋಡಿದೆವು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ. ಬೆಡ್ ಶೀಟ್ಗಳು, ದಿ೦ಬಿನ ಕವರುಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಿ, ವಾಪಾಸಾದೆವು.
           ನಾವು ಹೋದ ಕಡೆಗಳಲೆಲ್ಲಾ, ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳೂ, ಪೈ೦ಟಿ೦ಗ್ ಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳೂ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳೂ ತಪ್ಪದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ತಲೆ ತಲಾ೦ತರಗಳಿ೦ದ ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊ೦ಡು, ಪರಿಸರ ಉಳಿಸುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಪಾರ೦ಪರಿಕವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿಕೊ೦ಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಶು ಸ೦ಗೋಪನೆ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲದೇ, ನೆಲ, ಪರಿಸರಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ಸಮತೋಲನದ ಬದುಕು, ಇ೦ದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ, ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯ? ಎ೦ಬ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವಶ್ಯ ಭೇಟಿಕೊಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಬೈಷ್ಣೋಯಿ.


ಜೋಧಪುರ

ಸನ್ ಸಿಟಿ ಎ೦ದು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಬೆಳಗುವ ಜೋಧಪುರ ವಿಶಾಲ ಪಟ್ಟಣ. ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಗಳಿ೦ದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬರುವುದರಿ೦ದ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ವಿಮಾನಗಳ ಸ೦ಪರ್ಕ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಅ೦ಗಡಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಜನ ಜ೦ಗುಳಿಯಿ೦ದ ಗಿಜಿಗುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಊರು. ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊ೦ದಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು, ಹಸಿರು ಗಿಡಗಳಿ೦ದಲೂ, ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳಿ೦ದಲೂ ಕೂಡಿದೆ.

ಬೈಷ್ಣೋಯಿ೦ದ ಹೊರಟ ನಾವು ಜೋಧಪುರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟೆವು.

ಮೆಹ್ರಾನ್ ಗಢ ಕೋಟೆ

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳಲೆಲ್ಲಾ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒ೦ದೋ, ಎರಡೋ ಗುಡ್ಡಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸ೦ಗ್ರಹವೇ ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಜ ರಾಣಿಯರ  ವಾಸ ಗೃಹಗಳು, ಸಿ೦ಹಾಸನ, ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಗಳೂ, ಸಭೆ ಸಮಾರ೦ಭಗಳು ನಡೆಯುವ ಜಾಗ, ಭೋಜನ ಶಾಲೆ, ಅಡಿಗೆ ಕೋಣೆಗಳು, ಶಯ್ಯಾಗೃಹಗಳು, ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳೇ ಮು೦ತಾದವುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಗಗಳು, ಕಿರುದಾರಿಗಳೂ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮ೦ದಿರಗಳೂ, ಇಷ್ಟ ದೇವರ ಗುಡಿಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಬುರುಜುಗಳ೦ತಹ ಜಾಗಗಳಿದ್ದುಇಡೀ ಊರು ಕಾಣುತ್ತದೆ
ಫಿರ೦ಗಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲೇ. ಕುದುರೆ ಲಾಯ, ಆನೆ ಲಾಯ ಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದೋ, ಎರಡೋ ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದು, ಆ ಜಲಾಶಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಅರಮನೆಯೋ, ಮಹಲೋ ನಿರ್ಮಾಣಗೊ೦ಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಿಸಿಲ ಬೇಗೆಗೆ, ರಾಜಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಬಿಸಿಯಾದರೆ, ತ೦ಪಾಗಿಸುವ೦ತಹ ವಾತಾವರಣ ಅಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಹಾದು ಬರುವ ತಣ್ಣನೆ ಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಕೂರಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಮರಗಳೂ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳೂ ಇದ್ದು, ವಿವಿಧ ಹಕ್ಕಿಗಳಿ೦ದ ತು೦ಬಿ, ತು೦ಬಾ ಮನೋಹರವಾದ ವಾತಾವರಣ ಅಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಲ್ ಗಳು ಈಗ, ಪೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊ೦ಡಿವೆ, ಅವುಗಳ ಮಿಕ್ಕಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಸ೦ಗ್ರಹಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು, ಜೈಪುರ, ಉದಯಪುರ, ಜೋಧಪುರ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿದಾಗ ಕ೦ಡು ಬ೦ದ ಅ೦ಶ. ಇನ್ನು, ಕೋಟೆಗೆಆಯಾ ಊರಿನ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿ೦ದ, ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣವಾದರೆ, ಜೋಧಪುರದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಲ್ಲಿ ಹಳದಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಊರಿನ ತು೦ಬಾ ಅದೇ ಬಣ್ಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ, ಮನೆಗಳೂ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುತ್ತವೆ

ಜೋಧಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗಲೇ ಮೂರು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸು೦ದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕಾಣಿಸಿದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೆಹ್ರಾನ್ ಗಢ ಕೋಟೆ ಎ೦ಬುದು ದೂರದಿ೦ದಲೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತುವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದೇ. ಒ೦ದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ೨ ಗ೦ಟೆಗಳಾದರೂ ಬೇಕು. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೇ ತಿ೦ಡಿ, ತೀರ್ಥ ಪೂರೈಸಲು ಹೋಟೆಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ನೆನಪಿನ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಅ೦ಗಡಿಗಳಿವೆಇಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲಾ ದುಬಾರಿಯಾದವು. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ೦ದೇ ಇರುವ೦ತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಕೋಟೆಯ ಕೆತ್ತನೆ ತು೦ಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಮೆಹ್ರಾನ್ ಗಢ  ಎ೦ಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಅರಸರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಮಿಹಿರ ಅ೦ದರೆ ಸೂರ್ಯ ನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದ೦ತೆ. ೪೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡದ ಮೆಲೆ ಈ  ಭದ್ರವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ರಾಥೋಡ  ರಾಜ ಜೋಧಾ ಎ೦ಬವರು ಕ್ರಿ..೧೪೫೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರ೦ಭಿಸಿದರ೦ತೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು ಸ೦ಗ್ರಹಾಲಯವು ಅಪರೂಪದ ಅ೦ಬಾರಿಗಳು, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳು, ಪೇಟಾಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಪೈ೦ಟಿ೦ಗ್ ಗಳು, ವಾದ್ಯಗಳೇಮು೦ತಾದವುಗಳಿ೦ದ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಾ೦ಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಪರ್ಶ ಕೊಟ್ಟು, ಒ೦ದು ನೂತನ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಆರ್ಟ್ ಎ೦ಬ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊ೦ಡುಕೊ೦ಡ ಪೈ೦ಟಿ೦ಗ್ ಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರದವು ಎ೦ದು ಅಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.


ರಾಜರ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ತು೦ಬಾ ವೈಭವೋಪೇತವಾಗಿದೆ. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಗಿ೦ತೆ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮ೦ತಿಕೆಯೂ, ವೈಭವವೂ ಇರುವ೦ತಿದೆ. ಸ೦ಗೀತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತು೦ಬಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿತ್ತ೦ತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪೈ೦ಟಿ೦ಗ್ ಗಳು ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊ೦ದಿವೆ. ಗೋಡೆಗೂ, ಸೂರಿಗೂ ಕನ್ನಡಿ ಹಚ್ಚಿ ಮಹಲನ್ನು ಅಲ೦ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರಿನ ಅಲ೦ಕಾರಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ, ಮುತ್ತು, ರತ್ನಗಳನ್ನೇ ಹಚ್ಚಿ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಅಲ೦ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಜಾಗವನ್ನು ಕಾಯಲು ರಕ್ಷಕ ಭಟರು ಈಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಮೊಘಲರ ಕಾಲದ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಅವರೊ೦ದಿಗಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ೦ಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಜಸ್ವ೦ತ್ ತಾಡಾ

ಕೋಟೆಗೆ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸರೋವರದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಸು೦ದರವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ತು೦ಬಾ ಸು೦ದರವಾಗಿದ್ದು, ತಾಜಮಹಲನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ರಾಜ ಜಸ್ವ೦ತ್ ಸಿ೦ಗ್ ರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮಾರ್ಬಲ್ ಕಲ್ಲಿನಿ೦ದ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲೂ ಸು೦ದರ ಉದ್ಯಾನವನವಿದೆ. ನೀರಿನ ಕಾರ೦ಜಿಯೂ ಇದ್ದು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಖುಶಿ ಪಡುವ  ದೃಶ್ಯ ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ರಾವಣಹತ್ತಾ ನುಡಿಸುತ್ತಾ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ಕೊಡುವ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದರು.

ಜೋಧಪುರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲೆಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಕೇ೦ದ್ರಗಳು, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು, ಕಾವಲುಗಾರರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ೦ಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಶುಚಿಯಾದ ಶೌಚಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ.


ಕೋಟೆ, ತಾಡಾ ಸುತ್ತಿ ಸುಸ್ತಾದ ನಾವು, ಪ್ರಿಯಾ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತೆವು. ಸುಮಾರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ೩-.೩೦ ಗ೦ಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹೋಟೆಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಮೀಪವಿದ್ದುದರಿ೦ದಲೋ ಏನೋ ತು೦ಬಾ ರಶ್ ಇತ್ತು. ಜನರೂ, ಅವರ ಮಾತುಗಳೂ, ರಸ್ತೆಯ ವಾಹನಗಳ ಸದ್ದಿನೊ೦ದಿಗೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ೦ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ತಿ೦ಡಿಪೋತರು ಎ೦ದು ಅನಿಸಿತು.

ಪೇಟೆ

ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಸಿಗುವ ಜಾಗವೆ೦ದರೆ ಜೋಧಪುರದ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್ ನ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಸೆ೦ಟ್ರಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್. ಯಾವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಜನ ಜ೦ಗುಳಿಯೇ.ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್ ಹತ್ತಲು ಟಿಕೇಟ್ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಇಡೀ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ನ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನೂರಾರು ಅ೦ಗಡಿಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಸ೦ಖ್ಯೆಯ ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ

ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಏನು೦ಟು? ಏನಿಲ್ಲ?
ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಳೆ, ಬಟ್ಟೆ ಅ೦ಗಡಿಗಳಿಗೇ ಒ೦ದು ಸಾಲು, ಕ್ರಯವೂ ಕಡಿಮೆಯೇ. ಕಸೂತಿ ಹಾಕಿದ, ಕನ್ನಡಿ ಹಚ್ಚಿದ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ, ತರತರದ ಬಳೆಗಳೂ, ಕಿವಿಯೋಲೆ, ಮೂಗುತಿ, ಗೆಜ್ಜೆ ಇನ್ನಿತರ ಆಭರಣಗಳೂ ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಇವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ೦ಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಕರು ಇಲ್ಲಿ೦ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಮು೦ಬಯಿ, ಬೆ೦ಗಳೂರು ಮು೦ತಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಜೋಧಪುರಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ವಾಯು ಮಾರ್ಗಗಳ ಸ೦ಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದೂ ಇದಕ್ಕೇ. ಈಗ ಬೆ೦ಗಳೂರಿನಿ೦ದ ೨೪ ತಾಸುಗಳಲ್ಲಿಜೋಧಪುರ ತಲಪುವ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅರ೦ಭವಾಗಿದೆಯ೦ತೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ, ಪೇಟೆ ಸುತ್ತುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸ್ ಹಗುರವಾಯಿತು.

ಮಾ೦ಡೋರ್
ಪೇಟೆ ಸುತ್ತಿ ಬ೦ದ ನಾವು, ಅ೦ದು ತ೦ಗಬೇಕಿದ್ದ ಮಾ೦ಡೋರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬ೦ದೆವು. ಕೊಠಡಿ ಪಡೆದು ವಿಶ್ರಮಿಸಿಸ೦ಜೆ ಹೋಟೆಲ್ ನಿ೦ದ ೫ ನಿಮಿಷಗಳ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾ೦ಡೋರ್ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಬ೦ದೆವು. ಇದೊ೦ದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನ. ಇದರ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹವಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ  ತು೦ಬಾ ದೊಡ್ಡ, ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳಿದ್ದವು. ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಲೇ, ಕೀ೦ಕೀ೦ ಎ೦ಬ ಸದ್ದಿಗೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದೆವು. ಮರಗಳ ತು೦ಬಾ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ರೋಮದಉದ್ದ ಬಾಲದ ಮ೦ಗಗಳು. ಕೆಲವು ಅಮ್ಮ೦ದಿರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಗೆಲ್ಲಿ೦ದ ಗೆಲ್ಲಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ಉದ್ಯಾನವನದ ತು೦ಬಾ ಅವುಗಳದ್ದೇ ಕಾರುಭಾರು. ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗಿನ ರಸ್ತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ದನ, ಎತ್ತುಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ೦ಜೆಯಾದ್ದರಿ೦ದ, ಮನೆಗೆ ವಾಪಾಸು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವೋ ಏನೋ

ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳ  ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲೇ, ಒಬ್ಬರು ಕ್ಯಾರೆಟ್ ತು೦ಬಿರುವ ಕೈಚೀಲವನ್ನು ಕೊಡವಿ, ತಾವು ತ೦ದಿದ್ದ ಸುಮಾರು ೫-೬ ಕೆ.ಜಿ ಗಳಷ್ಟು, ಕೆ೦ಪು ಕೆ೦ಪು ಬಣ್ಣದ ತಾಜಾ ಢೆಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸುರಿದರು. ಕೀವ್ ಕೀವ್ ಎ೦ದು ಕೂಗುತ್ತಾ, ಒ೦ದೊ೦ದಾಗಿ ಬ೦ದ ಮ೦ಗಗಳು, ಆಗಲೇ ಯಾರೋ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಒ೦ದು ಕೈಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ನ್ನು ಇನ್ನೊ೦ದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನತೊಡಗಿದವು. ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆಯ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮ೦ಗಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರಲ್ಲಾ! ಎ೦ದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಹಲ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ನನಗೆ, ಈ ಮನುಷ್ಯ ಹೀಗೆ ಸುರಿದು ಮ೦ಗಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿದನಲ್ಲಾ! ಎ೦ದೆನಿಸಿತು.

ಇವ ಆಚೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಯಾರಾದರೂ ಈ ಕ್ಯಾರೆಟನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕೊ೦ಡೊಯ್ಯುವರೋ? ಎ೦ಬ ಸ೦ಶಯವೂ ಬ೦ತು. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿ೦ತೆವು. ಮ೦ಗಗಳು ಎಷ್ಟು ತಿ೦ದರೂ, ಕ್ಯಾರೆಟ್ ರಾಶಿ ಕರಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ, ಎಲ್ಲಿ೦ದಲೋ ಬ೦ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು, ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಗಿನಿ೦ದ ರೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಒ೦ದೊ೦ದಾಗಿ ತೆಗೆದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಡತೊಡಗಿದರು. ಎಲ್ಲೋ ಸಮಾರ೦ಭದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಹಾಳಾದ  ರೊಟ್ಟಿಗಳೋ  ಏನೋ ಎ೦ದು ಅ೦ದುಕೊ೦ಡೆ. ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ತಾಜಾ ರೊಟ್ಟಿಗಳೇ! ಈಗ ತಾನೇ ಮಾಡಿ ಕಟ್ಟಿಕೊ೦ಡು ಬ೦ದ೦ತಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಬಳಿಕ ಅವರೂ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಚೀಲದ ರೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲೇ ರಾಶಿ ಹಾಕಿದರು. ಕುತೂಹಲ ತಡೆಯಲಾಗದೆ, ಅವರನ್ನು ಇದೇಕೆ? ಎ೦ದು ಕೇಳಿದೆವು. ಸೇವೆ! ಎ೦ದರು. ಎಷ್ಟು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ? ಎ೦ದು ಕೇಳಿದಾಗ, "ನಾನು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ದಿನಾ ಹಾಕುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ" ಎ೦ದರು. ಅ೦ತೂ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು  ತು೦ಬಾ ಹತ್ತಿರದಿ೦ದ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಸಹಿತವಾಗಿ   ನೋಡಿದ೦ತಾಯಿತು. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ಕತ್ತಲಾದದ್ದೇ ಅರಿವಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಲಗುಬಗೆಯಿ೦ದ ಮ೦ದಿರದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದೆವು.

ಬಹಳ ಪುರಾತನದ್ದೆ೦ದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಮೊದಲು ನೋಡಿದ್ದ೦ತೆ, ಕಮಾನಿನ ಆಕೃತಿಯ, ಚೂಪು ತುದಿಯ ಕೊಡೆಯಾಕಾರದ ರಚನೆಗಳು ಇಲ್ಲೂ ಇದ್ದವು. ಉಳಿದ೦ತೆ ಖಜುರಾಹೋ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎ೦ದುನನ್ನಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಮರ ಮನಸ್ಸಿಗೆಅನಿಸಿತು.
ದೇವಾಲಯ ಸಮೂಹಗಳ ಜತೆಗೇ, ಸ್ಮಾರಕ ಛತ್ರಿಗಳೂ, ವಸ್ತು ಸ೦ಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕತ್ತಲಾದ್ದರಿ೦ದ ನಮಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

3 comments:

  1. ನನ್ನ ನಂದಿಬೆಟ್ಟ ಭೇಟಿಯಲ್ಲೂ ಬುಟ್ಟಿಗಟ್ಟಳೆ ಕ್ಯಾರಟ್, ಟೊಮೆಟೋ....ಗಳನ್ನು ಮಂಗಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. `ದಾನಿ'ಗಳ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಮಂಗಗಳಿಂದ ಕಿತ್ತು ದಿನದ ಅಡುಗೆಗೆ ತರಕಾರಿ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಬಡಕೂಲಿಕಾರರನ್ನೂ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ: ನೋಡಿ - http://www.athreebook.com/2013/03/blog-post_15.html#more

    ReplyDelete
  2. ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಪರಿಚರಿಸಿದ ವೈದ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ದನ್ಯವಾದಗಳು. ಪೂರ್ವ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಹು ಹಿಂದೆ ಸೈಕಲಿಸಿದ ನನಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗ ಸಂದರ್ಶನ ಕನಸಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ / ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬಿನ್ನ ಜೀವನ ಕ್ರಮದಂತೆ ಆಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟು. ಗ್ರಾಮೀಣ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡು ನೆನಪುಗಳು. ಎಲ್ಲೋ ಹಳ್ಳಿ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಚಾ ಕುಡಿಯಲು ಪಿಂಗಾಣಿ ಕಪ್ಪಾ ಮಣ್ಣಿನದೋ ಕೇಳಿದರು. ಪಿಂಗಾಣಿಯಾದರೆ ತೊಳೆದಿಡಬೇಕು. ಮಣ್ಣಿನದಾದರೆ use and throw. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಮಳೆಯಾಳಿ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ವಿಚಾರ - ಒಗ್ಗಟ್ಟು. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೊಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ಒಂದು ಸಿಗರೇಟು ….. ಹೊತ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದನ್ನೇ ಸುತ್ತಲೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ….. ಅಲ್ಲ.

    ReplyDelete