03 July 2015

ಮಕ್ಮಲ್ಲಿನ ನುಣುಪು? ಕೇಸರಿಯ ಕಂಪು?


(ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ -)

ನಾವು ತಡವಾಗಿ ಮಲಗಿದವರೆಂದು ಮುಂಬೆಳಕು ತಡವಾಗುವುದುಂಟೇ! ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದು ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆರು ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲ ನಾವು ಶೌಚ, ಬಿಸಿನೀರ ಸ್ನಾನವೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿ ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿದ್ದೆವು! ಹೋಟೆಲಿನ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಮಾಳಿಗೆಯ ನಮ್ಮ ಕೋಣೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದುವು.


ಅದಕ್ಕೆ ಎದುರಿನ ಮುಖ್ಯ ದಾರಿಗೆ ತೆರೆಯುವಂತೆ ಎರಡು ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗಾತ್ರದ, ಸರಳುಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಕಿಟಕಿಗಳಿದ್ದುವು. ಆಚೆ ಬಾಲ್ಕನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೋಟು ಗೋಡೆಯ ಪುಟ್ಟ ತಾರಸಿ ಇತ್ತು. ನಾವು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ದಿಟ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದೆವು. ತುಸು ಚಳಿ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ ಮಂಜು ಮಳೆಯ ಸೋಂಕೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ನೇರ ಎದುರಿನ ಹಳೆಗಾಲದ ಮರ, ತಗಡು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದಿಗಂತದವರೆಗೆ ನಗರ ತೆರೆದು ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಎಡ ಮೂಲೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿದಂತೆ ಹಿಂಬದಿಗೆ, ಸುದೂರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಗಿರಿ ಸಾಲು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೂರ್ಯ ಮೊದಲು ನಸು ಕೆಂಬಣ್ಣದ ಪರಿಚಯ ಪತ್ರವನ್ನು ಮೇಲೊಡ್ಡಿದ್ದ. ಹಿಮತೊಳೆದ ಪರಿಸರವಾದ್ದಕ್ಕೋ ಕೀರ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಮೋಡಗಳ ಸಾಂಗತ್ಯ ಇಲ್ಲವಾದ್ದಕ್ಕೋ ಸೂರ್ಯ ನಿಸ್ತೇಜನಂತೆಯೇ ಮೇಲೆ ಬಂದ. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಗಿರೀಶ್, “ಎಂಟು ಗಂಟೆಗೆ ಉಪಾಹಾರ ಮತ್ತೆ ಶ್ರೀನಗರ ದರ್ಶನಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆ ಬಿಡುವು ನಮ್ಮೆದುರು ಇತ್ತು.

30 June 2015

ನನ್ನ ಜೀವನ ಪಥದ ದಿವ್ಯಜ್ಯೋತಿ

ಅಧ್ಯಾ ಅರವತ್ತೆರಡು
[ಡೇವಿಡ್ ಕಾಪರ್ಫೀಲ್ಡ್‍ನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳು, ಕಾದಂಬರಿ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದ ಎ.ಪಿ. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ]
ವಿ-ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅರವತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಕಂತು
ದಿನಗಳು ಉರುಳುತ್ತಾ ಉರುಳುತ್ತಾ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಾಲ ಬಂತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ನಾನು ಏಗ್ನೆಸ್ಸಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕೇಂಟರ್ಬರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಬರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆನು. ನನ್ನ ಸಾಹಿತೀ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಎಷ್ಟೇ ಹೊಗಳಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರೂ – ಒಮ್ಮೆಗೆ ಅಂಥಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನನ್ನನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದಾದರೂ – ಆ ಹೊಗಳಿಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳು ಏಗ್ನೆಸ್ಸಳ ಬರೇ ಒಂದು ಮಾತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ನಾನು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೇಂಟರ್ಬರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸುಖವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಪರಿಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆನು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆನು, ತುಂಬಾ ದೂರ ನಡೆಯುವುದೂ ಇತ್ತು. ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಗ್ನೆಸ್ಸಳು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಪರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ಷೆ ಈಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದು, ಅವಳಿಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಅದು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾದರೆ ನಮ್ಮ ಸಹೋದರ –ಸಹೋದರೀ ಭಾವಕ್ಕೆ ಸಹ ಭಂಗ ಬಂದು, ಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಸಹ ಉಳಿಯದೇ ಹೋಗಬಹುದೆಂದು ಅದು ಹೆದರಿಸುತ್ತಲೂ ಇತ್ತು. ನಾನು ನನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕರಡು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಏಗ್ನೆಸ್ಸಳಿಗೆ ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆನು. ಆ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವಳು ಅರಿತು, ಆನಂದಿಸಿ, ದುಃಖಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಡೋರಾಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬುದ್ಧಿಯೊಂದು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಎಷ್ಟೊಂದು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ – ಇಷ್ಟೊಂದು ಬುದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವವುಳ್ಳ ಏಗ್ನೆಸ್ಸಳು ಸಹೋದರಿಯಂತಿರುವುದರ ಜತೆಗೆ ಪತ್ನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಬಾಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಸುಖ ಸಂತೋಷಮಯವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತೆಂದೂ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆನು.

26 June 2015

ಜಿ.ಟಿ.ಎನ್ : ಮುಗಿದ ಪಯಣ


[ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಗೆಳೆಯ ಕೆ.ಎಸ್.ನವೀನ್ ಚರವಾಣಿಸಿ “ಅನಂತರಾಮು ಜಿಟಿಎನ್ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿದೆಯೇ” ಕೇಳಿದ್ದರು. ನನ್ನಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ನೋಡಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎರಡು ವಾರದ ಹಿಂದೆ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ವತ: ಅನಂತರಾಮು ಅವರೇ ನನ್ನನ್ನು ಮಿಂಚಂಚೆ ಮೂಲಕ, ಇದೇ ಮೊದಲು, ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು, ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರು! ಅನಂತರ ತಿಳಿದಂತೆ ನಡೆದದ್ದಿಷ್ಟು: (ನನ್ನ ಮಗ) ಅಭಯಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಚಿ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಜ್ಞಾನಸರಣಿ ಭಾಷಣ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ವಿಷಯವಾಗಿ `ಕುದಿಯುತ್ತಿರುವ’ ಬೆಂಗಳೂರ ಕೆರೆಗಳನ್ನಾರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆಂದು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರಾದ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರನ್ನು ವಾರದ ಹಿಂದೆಂದೋ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಅಂದು (೬-೬-೧೫) ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅನಂತರಾಮು ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂದರ್ಶನ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಆಯ್ತು. ಆಗ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಅನಂತರಾಮು ಅವರಿಗೆ, ಅಭಯ ಜಿಟಿಎನ್ ಮೊಮ್ಮಗನೆಂದು ತಿಳಿಯಿತಂತೆ. ಆಗ ಅವರಿಗಾದ ಸಂತೋಷ ಸಂಜೆಯಾದರೂ ಮಾಸದೆ, ಒಂದೇ ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮಿಂಚಂಚೆ ಮೂಲಕ ಮಾತಿನ ಮಾಲೆ ತೊಡಿಸಿತ್ತು, ಈ ಲೇಖನದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡಿಸಿತ್ತು.

ಈ ಲೇಖನದ ಮೂಲರೂಪ ೭-೭-೨೦೦೮ರ ತರಂಗ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಹಾಗೇ ಹಳೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಬಯಸಿದೆ, ಅನಂತರಾಮು ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿಯೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಜಿಟಿಎನ್ ತೀರಿಹೋದ ಏಳನೇ ವರ್ಷದ (೨೭-೬-೨೦೦೮) ಸ್ಮೃತಿದಿನಕ್ಕೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿಯೇ ಒದಗಿದ ಈ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ನಾನು ಅನಂತರಾಮು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿ. – ಅಶೋಕವರ್ಧನ]

23 June 2015

ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪುನೀತರಿಬ್ಬರ ಪರಿಚಯ

ಅಧ್ಯಾ ಅರವತ್ತೊಂದು
[ಡೇವಿಡ್ ಕಾಪರ್ಫೀಲ್ಡ್‍ನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳು, ಕಾದಂಬರಿ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದ ಎ.ಪಿ. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ]
ವಿ-ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅರವತ್ಮೂರನೇ ಕಂತು
ನಾನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ ಕಾದಂಬರಿ ಕೆಲಸವು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ನಾನು ಅತ್ತೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದೆನು. ನಾನು ಅತ್ತೆಯ ಈ ಮನೆಗೆ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಮಲಗುತ್ತಿದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆನು. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಪೂರೈಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧಾರಣ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು.

ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಕೈಕೊಂಡರೂ ನನಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಹೋಗಿ ಟ್ರೇಡಲ್ಸನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಇದ್ದು ಬರುತ್ತಿದ್ದೆನು. ನನಗೆ ಬರುವ ಪತ್ರಗಳೆಲ್ಲಾ ಟ್ರೇಡಲ್ಸನ ಮುಖಾಂತರವೇ ಬರುವಂತೆ ನನ್ನ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೆನು. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನನ್ನ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಒಂದು ಬೋರ್ಡನ್ನು ಟ್ರೇಡಲ್ಸನ ಆಫೀಸು ಬೋರ್ಡು ಜತೆಯಲ್ಲೇ ತೂಗಾಡಿಸಿದ್ದೆನು. ನನಗೆ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಪತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಪತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ನನ್ನ ಪ್ರಶಂಸೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಮರ್ಶೆ, ಅಪೂರ್ವಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಾನೊಬ್ಬ ವಕೀಲನೆಂದು ಕಾನೂನು ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟೂ ಆ ಪತ್ರಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ವಿದೇಶಾಂಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸಂಬಳ ಪಡೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ – ಸಂಬಳ ಪಡೆಯದೆ, ಉತ್ತರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆನು. ನಾನು ಹಿಂದೆ ವಕಾಲತ್ತು ಪಾಸಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಶ್ಚರ್ಯತರದವೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿಫಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬೇರೆಯವರು ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಕಾಲತ್ತು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಎಡೆಸಿಗುವಂತೆ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಯೂ ಪತ್ರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಈ ವಿಧದ ಪರಭಾರೆಯು, ಸರಕಾರವನ್ನು ವಂಚಿಸಿ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿಯೂ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅಂಥ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಉತ್ತರ ಕೊಡದೆ – ವಕಾಲತು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಅಡಗಿರುವ ಅನ್ಯಾಯದ ಜತೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಹೊಸ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಮಾಜ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರವಿತ್ತದ್ದುಂಟು.

19 June 2015

ಲಂಚಶ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಶ್ರೀನಗರ!

(ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ – ೨)

ದಿಲ್ಲಿಯ ಸೆಕೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬೆಳಗ್ಗಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರವಾಸದುದ್ದಕ್ಕೆ ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗೇ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ರೈಲಿನ ಮೂರು ಹಂತದ ಮಲಗು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮರ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ವಸ್ಥ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ರಾತ್ರಿ ಉಚ್ಚೆ ಹೊಯ್ಯಲು ಹೋಗಿ ಬಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಕೆಳ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸಿಯೇ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಅಂದಾಜು ಮೀರಿಯೇ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಧ್ಯಮ ಹಲಿಗೆ ಹೆಕ್ಕತ್ತಿಗೆ ಗುದ್ದಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಊತ, ನೋವು ಉಳಿಸಿತ್ತು!  ರಾತ್ರಿ ಮಕ್ಕಳಾಟಕ್ಕೆ ಬೇಗ ಮಧ್ಯದ ಹಲಿಗೆ ಬಿಡಿಸಲು ರಚ್ಚೆ ಹಿಡಿದ ಪುಟಾಣಿಯೊಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಜ ನಿದ್ರೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸತಾಯಿಸಿತು. ಈ ವಲಯದ ರೈಲು ದಾರಿಗಳೆಲ್ಲ ಜಮ್ಮುವಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೇನು, ಗಿರೀಶರಲ್ಲೂ ಇತ್ತು. ಗಣೇಶ ಭಟ್ಟರು “ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತೂ ಸುಮಾರು ನಲ್ವತ್ತು ಕಿಮೀ ಮುಂದುವರಿದು ಕತ್ರಾದವರೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡೋ ಮೂರೋ ವೈಷ್ಣೋದೇವಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಹೊರಡುವ ರೈಲು ದಿಲ್ಲಿ, ಜಮ್ಮು ಕಳೆದು ಕತ್ರಾದವರೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ” ಎಂದೇ ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ನಾವು ಹೋದ ರೈಲೂ ಕತ್ರಾಕ್ಕೇ ಹೋಗುವುದಿತ್ತು. ನಮ್ಮೆದುರು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆ – ಜಮ್ಮೂವಾಸಿ, ಹಲವು ಬಾರಿ ಇದೇ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ರಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವೈಷ್ಣೋದೇವಿ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿಬಂದ ಕತೆಯನ್ನೂ ಹೇಳಿದಳು. ಬಹುಶಃ ನಾವು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದು ನಿದ್ರೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರೆ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸಿನವರ ಪ್ರವಾಸ ಯೋಜನೆಯೇ ಹಿಂದುಮುಂದಾಗುವ ಕತ್ರಾ (=ಅಡ್ಡಿ, ಆತಂಕ) ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು!