16 November 2017

ಗೋವಿಂದಾಯ ನಮಃ

[ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರಮಾವ - ಎ.ಪಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ತೀರಿಹೋದಂದು, ಗೋವಿಂದ (ಈಚೆಗೆ ತೀರಿಹೋದ ಎರಡನೆಯ ಸೋದರ ಮಾವ - ಹಾಡು ಮುಗಿಸಿದ ಗೋವಿಂದ) ಎಂದಿನ ತುಂಟ ನಗುವಿನೊಡನೆ "ಮುಂದಿನ ಸರದಿ ನನ್ನದು" ಎಂದದ್ದು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿತ್ತು! ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಂತೆ, ಆಗಲೇ (ಎರಡು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ) ಗೋವಿಂದನ ಧ್ವನಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಮುಂದೆ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದ್ದು, ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಗುರುತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ (ಅರ್ಬುದ) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟದ್ದು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಮೂಕನನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೆ ಇಲ್ಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಈಗ ಕೇವಲ ಶೋಕ ಚರಿತ್ರೆ. ಗೋವಿಂದನ ಆತ್ಮೀಯ ಬಳಗ ದೊಡ್ಡದು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಯದಷ್ಟು, ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗದಂಥ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗೋವಿಂದ ಒಡನಾಟಗಳು ಚಿರನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಮಗ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಪಿತೃಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು - ಚೇತನದ ಚೇತನ, ಅಪ್ಪ ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆದದ್ದನ್ನೂ ನೀವೀಗಾಗಲೇ ಓದಿರಬಹುದು. ಈಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಗೋವಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗದ ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದ ಕಲಾಪದ ಕೊನೆಗೆ, ಚೇತನ ಮನೆಯ ಸಣ್ಣ ಆತ್ಮೀಯರ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಮಂದಿ - ಅಣ್ಣನ ಮಗಳು ನಳಿನಿ, ತಮ್ಮ ಗೌರೀ ಶಂಕರ, ಮತ್ತು ಭಾವ (ಮಾಲತಿಯ ತಮ್ಮ) ಸುಬ್ರಾಯ, ಬಾಯ್ದೆರೆ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನಳಿನಿ ಮತ್ತು ಗೌರೀಶಂಕರ ತಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆದೇ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಈಗ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ಭಾವಕೋಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಈ ವಾರ ಮೊದಲನೇದು....]


ಅಳಿಯದ ಅಪ್ಪಚ್ಚಿ
- ನಳಿನಿ ಮಾಯ್ಲಂಕೋಡಿ

ಮರಿಕೆ ಸೋದರರಲ್ಲಿ ನನ್ನಪ್ಪ - ಎ.ಪಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ, ದೊಡ್ಡವರು. ಸಹಜವಾಗಿ ಮರಿಕೆ ಬಯಲಿನ ವಿಸ್ತಾರ ಜಮೀನಿನ ಮೂಲ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವೂ ಅಜ್ಜ ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ಮೂವರು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರ ಕುಟುಂಬವೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕೂ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದರೂ ಒಳಗಿಂದೊಳಗೆ ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿಯಂತೇ ಅಸಂಖ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಡುಗಳು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗೆಲ್ಲ ಬರುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ನೆನಪು – ಸಂಜೆಯಾದೊಡನೆ ನಮ್ಮ ತೋಟ ಹಾಯ್ದು, ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದು, ಮೊದಲು ರಾಮನಾಥಪ್ಪಚ್ಚಿಯ (ಕೊನೆಯವರು) ತೋಟದಂಚು ಮೆಟ್ಟಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದಪ್ಪಚ್ಚಿಯ (ಸೋದರರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು)  ತೋಟದ ಅಡ್ಡಕ್ಕೆ ಓಡಿಯೇ ಮನೆ - ‘ಚೇತನ’, ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. (ನಮ್ಮ ಎ.ಪಿ. ಕುಟುಂಬ, ಕೊಡಗು ಮೂಲದ್ದಾಗಿ ಮನೆ ಮಾತು ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಹುತೇಕ ದಕ ಮೂಲದವೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳು, ನುಡಿಗಳು ಹವ್ಯಕದವು ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹಾಗೆ - ಅಪ್ಪಚ್ಚಿ, ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ.) ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಮ್ಮ ಗೊಣಗುವುದಿತ್ತು “ನಿನ್ನ ಹೊಕ್ಕುಳು ಬಳ್ಳಿ ಅಲ್ಲೇ ಹೂತಿದೆ". ಈ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಎ ಪಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ , ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಗೋವಿಂದಪ್ಪಚ್ಚಿ ಮನೆ ನನಗೆ

13 November 2017

The Young Student-Rebel

(ಸಹಪಾಠಿ ಮಿತ್ರರು ಕಂಡ ಬಾಗಲೋಡಿ ೫)
(ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ - ‘ದೇವಸ್ಮರಣೆ’ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಯಥಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರತಿ ೨೦೧೭. ಸಂಪಾದಕ - ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್)
 (ಭಾಗ ೧೦)
- M. Panchappa
Bagalodi Deva Rao joined the BA (Hons) course in English language and literature in the Madras Christian College Tambaram (June 1944). A year earlier I had joined the same course. For a few hours in a week we had common periods. As both of us had hailed from Kannada-speaking areas - he from Mangalore and I from Bellary - our acquaintance grew apace. KS Haridasa Bhat was also our contemporary Kannadiga.

The impression which I have of the student Deva Rao is of a young intellectual with all the appropriate attendant features of mental nonconformity and physical nonrobustness. The latter was strengthened by one or two fingernails to which he had given full freedom to reach out beyond even his own grasp. He was at the top of the class all through.

06 November 2017

A Genius Wasted

(ಸಹಪಾಠಿ ಮಿತ್ರರು ಕಂಡ ಬಾಗಲೋಡಿ ೪)
(ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ - ‘ದೇವಸ್ಮರಣೆ’ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಯಥಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರತಿ ೨೦೧೭. ಸಂಪಾದಕ - ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್)
 (ಭಾಗ ೯)
- K. Raghavendra Rao
The title of this brief journey into the past, into the fabulous mid - 1940s, may sound some what negative but it is really not meant to be so. When I refer to a wasted genius, what I mean is the gap between potentiality and actuality, possibility and reality. Deva Rao was a genius, and I am using that term without reservation, and the full flowering of that genius did not take place for reasons over which Deva Rao himself had very little control. I shall return to this point later and right now let me begin at the begining, my first encounter of him.

When I joined the BA (Honours) course in English language and literature at Madras Christian College, Tambaram, in 1945, Deva Rao was already there in the second year of that three-year course. Even before I physically faced him, I had already heard about him as a legend. His contemporaries at the college referred to him with awe as a brilliant thinker and a master of English language, both spoken and written.

02 November 2017

ದ್ರೌಪದಿಯ ಪಂಚಪತಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ!


(ಒಂದು ದಾಖಲೀಕರಣದ ಆಯೋಜನಾ ಕಥನ)

ಕುಂಟು ನೆಪವೊಂದರಿಂದ ದ್ರೌಪದಿ ಪಾಂಡವರೈವರ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಇದನ್ನೇ ನೆಪವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು  ಬಳ್ಳಾರಿ ಮೂಲದ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಸಿಯಾದ ವಸುಧೇಂದ್ರರು ಈ ಸಲದ ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕದಲ್ಲೊಂದು ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಂತೆ ಲೇಖನವನ್ನು ೧೭-೧೦-೧೭ರಂದು ಫೇಸ್ ಬುಕ್ಕಿನ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗೂ ಏರಿಸಿದರು. ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಅರ್ಥಾತ್ ತಾಳಮದ್ದಳೆಯ ವಲಯದೊಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉಸಿರಾಡಿದ ನನಗೆ ಬಿಟ್ಟಿ ಸಲಹೆ ಕೊಡದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳು (ರಂಗದಲ್ಲೂ ಕೂಟದಲ್ಲೂ) ಇಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ನಿತ್ಯ ನೂರರಂತೆ ಪುರಾಣಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರಗಳು ಎತ್ತಿ ಹಾಕುವ

30 October 2017

ಉಣಿಸೊಂದು ಹೊರೆಯಿವಗೆ

(ಸಹಪಾಠಿ ಮಿತ್ರರು ಕಂಡ ಬಾಗಲೋಡಿ - ೩ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧ)
(ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ - ‘ದೇವಸ್ಮರಣೆ’ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಯಥಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರತಿ ೨೦೧೭. ಸಂಪಾದಕ - ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್)
(ಭಾಗ ೮)
- ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನ ಪುಷ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕ ರುಚಿಕರ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯೂ ದೇವರಾಯರ ಎತ್ತರ, ಸುತ್ತಳತೆ ಅಥವಾ ಭಾರ ವೃದ್ಧಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, "ಬದುಕುವ ಓದುವ ಬರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಈ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು ನೋಡಿ!"
ಅವರ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ಮಿದುಳು ಮೇದು ವಿಜೃಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ಕಂಡಾಗಲೆಲ್ಲ ಹುಟ್ಟಾ ಹೊಟ್ಟೆಬಾಕನೂ ತಿಂಡಿಪೋತನೂ ಆದ ನಾನು ಕೆಣಕುವುದಿತ್ತು. "ದಡ್ಡನಾದರೂ ದೊಡ್ಡನಾಗಿರಬೇಕು, ನನ್ನಂತೆ!"
"ಆತ್ಮ ಭರ್ತ್ಸನೆ ಸಲ್ಲದು. ಪರನಿಂದನೆ ಕೂಡ. ಅವರವರ ಸುಖದು:ಖ ಅವರವರಿಗೆ," ಅವರ ನಯ ನಿರಾಕರಣೆ. ಎಂದೂ ಅಣಕವಾಡಿದವರಲ್ಲ, ಮುಂದೆ ಅವರವರ ಸುಖದುಃಖ ಎಂಬ ಕತೆಯನ್ನೂ ಬರೆದರು. ನಿಜ; ಮುಪ್ಪಿನ ಷಡಕ್ಷರಿ ವಚನ -
ಅವರವರ ದರುಶನಕೆ
ಅವರವರ ವೇಷದಲಿ
ಅವರವರಿಗೆಲ್ಲ ಗುರು ನೀನೊಬ್ಬನೆ
ಅವರವರ ಭಾವಕ್ಕೆ
ಅವರವರ ಪೂಜೆಗಂ
ಅವರವರಿಗೆಲ್ಲ ಶಿವ ನೀನೊಬ್ಬನೆ