03 May 2016

ಶಿಷ್ಯೆಯರಿಗೆ ನಾನು ಚಿರಋಣಿ

ಬಿ.ಎಂ. ರೋಹಿಣಿಯವರ ಆತ್ಮಕಥಾನಕ ಧಾರಾವಾಹಿ
ದೀಪದಡಿಯ ಕತ್ತಲೆ - ಅಧ್ಯಾಯ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು

ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯೆಯರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಳಗ ನನ್ನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತೆಂದರೆ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ರೀತಿಯ ಮತ್ಸರವೂ ಹೆಡೆಯಾಡಿಸುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಭಟ್ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಹೆಸರಿಡಲಿ? ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿರಲಿ, ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದಾಹವನ್ನು ತಣಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿರಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಅವಳು ಖಾಯಂ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕತೆ, ಕವನ ಬರೆಯುವ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ಆಕೆ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನಟಿಯಾಗಿಯೂ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಳು. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಭೆ ಬಹುತೇಕ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅನುಭವ. ಆಶಾಲತಾ, ಅನುಪಮಾ, ಗೋಪಿ, ಡೆನ್ನಿ, ಮೆಹರುನ್ನೀಸಾ, ರತ್ನಾವತಿ, ಸಿಂತಿಯಾ, ಜೆಸ್ಸಿ ಮುಂತಾದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಒಂದು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ನೀಡಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ನಾಟಕ ರಚಿಸಿರಿ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಕು. ಅವರೇ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಂಡು ದಂಗಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಟಿವಿ ಎಂಬ ಮೂರ್ಖರ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮನೆಯ ಹಜಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಳ್ಳದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತದು. ನಾನು ಅವರ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ೪೦-೫೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಅವಕಾಶ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ. ಪ್ರತಿಭೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಲಿಕೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯವಾದರೂ ಕಲಿಕೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರತಿಭೆ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನನ್ನ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯೆಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಅನುಭವದಂತೆ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಬೇಕು. ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವವರಿದ್ದರೆ, ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಬಲ್ಲವರಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿರುವ ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊರಬರಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೆಂಬ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರೆ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಶಿಕ್ಷಕಿಯರು ನಮ್ಮದೇ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ತೃಪ್ತಿ ಇದೆ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಒಂದು ದುಃಖದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಸಂಸಾರದ ನೊಗಕ್ಕೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕುಕ್ಕರಿನ ಪ್ರೆಶರ್ಗೆ, ಮಿಕ್ಸಿ ಗ್ರೈಂಡರ್ಗಳ ತಿರುಗಣೆಗೆ, ವಾಷಿಂಗ್ ಮಿಶನ್ನಿನ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಚಕನಾ ಚೂರ್ ಆಗಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರದ್ದು ಫ್ರಿಡ್ಜಿನ ಫ್ರೀಜರ್ನೊಳಗೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಕೂತು ಹೊರಬರುವ ಭಾಗ್ಯ ಯಾವಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೋ ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಉಂಟು. ಹಾಗೆಂದು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆಂದು ನಾವು ಬೀಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಫಿಲೋಮಿನಾ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಯೆಯೊಬ್ಬಳು ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ``ಟೀಚರ್, ನನಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಹೈಸ್ಕೂಲಲ್ಲಾಗಲೀ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಯಾರೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಈಗ ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ನೀವು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೋವಿನಿಂದಲೇ ನಾನು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆನೇನೋ'' ಎಂದು ನಿರ್ಭಾವುಕಳಾಗಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಾಗ ನನ್ನ ಎದೆಯಾಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚಿನ್ನದ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ತಿವಿದ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಮನುಷ್ಯ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದರೆಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಡೆಯಬಹುದು ಅಷ್ಟೇ. ಪೂರ್ಣತೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಷ್ಟೇ ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಬಹುಶಃ ಕಾಳಿದಾಸ ಹೇಳಿದಂತೆ `ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಮುಖನಾಗುತ್ತಾನೆ' ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ನನ್ನ ದೋಷಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಅವನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆ. ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟ ಪಾಪಿ ಎಂದೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಋಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಎಂದು ಗಾದೆಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈವರೆಗೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಶರಣು ಶರಣು ಎಂದೆ.

29 April 2016

ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅದರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಿಡಿ! ಅಥವಾ ಬಿಸಿಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ರಜೆಯ ಮಝಾ

ಅಖಂಡ ಕೆರೆಮಣೆ ಧ್ಯಾನದ ಗೆಳೆಯ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಉಪಾಧ್ಯ (ನೋಡಿ:ಉಪಾಧ್ಯ ಹೆರೆಮಣೆ ೨೦೧೫) ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿಬಿಸಿಲೆಗೆ ಹೋಪನಾಅಂತ ಕರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ ಇಲ್ಲ? ಹಾಗೆಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಅವರ `ಅಷ್ಟಗ್ರಹ ಕೂಟ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ದಿನಗಳ ಕುರಿತು ಉಂಟು, ಇಲ್ಲಗಳ ಸಂತೆ ಮುಗಿದದ್ದೇ ಇಲ್ಲ! ಎಲ್ಲಾ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೊನೆಗೂ ಅವರ ಒಬ್ಬ ಎಳೆಯ ಗೆಳೆಯಋಷಿರಾಜ್, ಅನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ನಿಮಿತ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿಸಿದ್ದವರು, ಶನಿವಾರ ರಾತ್ರಿ ಬಸ್ಸೇರಿ ಸಾಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಆದಿತ್ಯವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಹಾಗೇ ದಡಬಡ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿ, ಸ್ವಂತ ಕಾರೇರಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಉಪಾಧ್ಯರ ಮನೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಲೀಟರಿನ ಎರಡು ಕ್ಯಾನ್ ತುಂಬಾ ಬಾವಿ ನೀರು ಸೇರಿ ನೂರೆಂಟು ಶಿಬಿರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮಂಗಳೂರಿನತ್ತ ಹೊರಟದ್ದೇ ನನಗೆ ಸುದ್ಧಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಅತ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಉಪಾಧ್ಯರ ಇನ್ನೋರ್ವ ಎಳೆಯ ಗೆಳೆಯ, ಋಷಿರಾಜರ ಸಹಪಾಠಿ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಮಾನ ಮಿತ್ರ ಡಾ|ರಾಘವೇಂದ್ರ ಉರಾಳರ ಮಗಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಅನ್ಯ ಮಿತ್ರರನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾಗಿ, ಅನಿವಾರ್ಯ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಸಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಕಾರೇರಿ ಹೊರಟ. ನಾನು ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡುಮಾರ್ಗದ ಗೆಳೆಯ ಸುಂದರರಾಯರಿಗೆ ಸುದ್ಧಿಯ ಎಳೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಹತ್ತೂಕಾಲರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಋಷಿ, ಉಪಾಧ್ಯರ ಕಾರಿಗೆ ನಾನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೊಂಡೆ. ಮತ್ತೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಿನಿಟಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡುಮಾರ್ಗದ ಸುಂದರರಾವ್ ಜೋಡಿಕೊಂಡರು.

26 April 2016

ಜ್ಞಾನದಾಹವೇ ಶಿಕ್ಷಣ

ಬಿ.ಎಂ. ರೋಹಿಣಿಯವರ ಆತ್ಮಕಥಾನಕ ಧಾರಾವಾಹಿ
ದೀಪದಡಿಯ ಕತ್ತಲೆ - ಅಧ್ಯಾಯ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು

ಬುದ್ಧಿಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತದಿದ್ದರೆ ಮುಳ್ಳಿನಗಿಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಬೀಜ ನಿಸರ್ಗದತ್ತವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು, ಗೊಬ್ಬರ, ಪಾತಿ ಹಾಕಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಚಿಗುರುವ ಅವಕಾಶವಷ್ಟೇ ಶಿಕ್ಷಕರು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಅವರ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅವರ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಓದಲು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಒಬ್ಬಳು ಹುಡುಗಿಯಂತೂ ಕ್ರಿಸ್ತ, ಪೈಗಂಬರ್, ಬಸವಣ್ಣ, ಬುದ್ಧ, ಜಿನ ಇವರೆಲ್ಲ ಹುಟ್ಟದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಭೇದಭಾವಗಳೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ  ಅಲ್ಲವಾ ಟೀಚರ್ ಎಂದಾಗ ನಾನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾದೆಅವಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ. ಜಡ್ಡುಗಟ್ಟಿದ ಭಾವುಕತೆಯು ಹೊಸ ಬಣ್ಣ ತೊಟ್ಟು ಹೊಸ ಮುಖ ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖ ನೋವುಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನಿಂದಲೇ ಉತ್ತರ ಲಭಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಆಶೆ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಕೈಹಿಡಿದು ಆಚೆ ದಡಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸಲು ಯಾರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಾವು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ನದಿಯನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲವಾ? ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಜೀವಿಗೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಅದರ ಗೂಡಿಗೆ ತಂದು ಯಾರೂ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತೀ ಜೀವಿಯೂ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ತಾನೇ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ? ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾವೇ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಹುಡುಕಬೇಕು. ಕೆಟ್ಟವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾನು ಕೆಟ್ಟುಹೋದೆ ಎಂದು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುವ ಬದಲು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರವಿರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ನಾವು ಹುಟ್ಟುವಾಗಲೇ ನಮ್ಮ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಬರೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬ ಮಾತು ಇದೆಯಲ್ಲಾ? ಕಳ್ಳನೊಬ್ಬ ಕದ್ದು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ ಅವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಯಾಕೆ? ವಿಧಿ ಬರೆದುದಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ವಾ? ದೇವರು ಯಾರು? ಅವನನ್ನು ಯಾಕೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು? ಇಂತಹ ನೂರಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಗೊಂದಲಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಾನು ಕೊಟ್ಟಾಗ  ಮಕ್ಕಳು ಕೇಳಿದ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನನ್ನ ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ದೇವರನ್ನು ಅದು ಕೊಡು, ಇದು ಕೊಡು ಎಂದು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು ಈಗ ಅವನ ತಂಟೆಗೇ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಹೇರುವುದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬ ತಾಕಲಾಟ ನನ್ನಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಯಿತು. ದೇವರಲ್ಲಿ ಅದು ಕೊಡು ಇದು ಕೊಡು ಎಂದು ಕೇಳುವಾಗ ಒಂದು ವೇಳೆ ದೇವರೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟು ಕಂಜೂಸಿಗಳಂತೆ ಬೇಡುವುದು ದಡ್ಡತನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪೇ ಇತ್ತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಕಲಿಸುವ (ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ) ಒಂದು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂವಾದಕ್ಕೆಳೆಯುವುದು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ನನಗೂ ಗೊತ್ತು. ಎಚ್ಚರವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಹುಟ್ಟದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾವುದನ್ನೂ ಚಿಗುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದವಳು ನಾನು.