23 November 2017

"ಅಣ್ಣ" ಎಂದದ್ದಿಲ್ಲ, ಚಿಕ್ಕತಮ್ಮ ಹೌದು!


(ಗೋವಿಂದಾಯ ನಮಃ ಭಾಗ ಎರಡು)
- ಎ.ಪಿ. ಗೌರೀಶಂಕರ

[ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ಗತಿಸಿದ ನನ್ನ ಎರಡನೇ ಸೋದರಮಾವ - ಎ.ಪಿ. ಗೋವಿಂದಯ್ಯನವರ ಸ್ಮೃತಿ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂರನೇದು. ನನ್ನದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನೆರಡು ಅಥವಾ ಮಾವನ ಮಗ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನದೂ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಿದ್ದರೆ ಮೂರರಲ್ಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಅಂತರದ ಬೆರಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಿದ್ದರೆ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡೇ ವರ್ಷ ಕಿರಿಯ, ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಸಿಹಿ ಕಹಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಅನುಭವಿಸಿದ ಒತ್ತಿನ ತಮ್ಮ ಗೌರೀಶಂಕರರ ಅನುಭವ ಬೇರೇ ಸ್ತರದ್ದು. ಅದರ ಚಂದ ನೀವೇ ಓದಿ ನೋಡಿ - ಅಶೋಕವರ್ಧನ]

ನಾನು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪುತ್ತೂರ ಬಳಿಯ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಮನೆಗೆ (ಜಿಂಕೆ ಮನೆ) ಹೋದಾಗೆಲ್ಲ, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ [ಚಿತ್ರ:ಸ್ವಂತ ಗ್ರಂಥಸಂಗ್ರಹದೆದುರು ಗೋವಿಂದ] ಮೂರೂ ಸೋದರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಲೋಕಾಭಿರಾಮ ಮಾತುಕತೆಗೆಂದೇ ಹೋಗುವುದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ - ಅಣ್ಣ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ, ಎರಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಧ್ವನಿ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಆ ನೆನಪಿನಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೊಂದು ಸಂಜೆ,

20 November 2017

Penchant for Enchanting Words

(ಸಹಪಾಠಿ ಮಿತ್ರರು ಕಂಡ ಬಾಗಲೋಡಿ ೬)
(ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ - ‘ದೇವಸ್ಮರಣೆ’ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಯಥಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರತಿ ೨೦೧೭. ಸಂಪಾದಕ - ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್)
 (ಭಾಗ ೧೧)
- V. Gurumurti
Bagalodi Deva Rao was a genius. In his writings, words fell in place with effortless ease, conveying profound thoughts often laced with humour in pithy phrases. He was a mighty intellect with a wide spectrum of intersts. His heart was equally expansive and he had only good words of appreciation and encouragement to all.

As an admiring classmate of Bagalodi in the first honours I would like to recall one event of his college days.

One `Hervy' whom the English poet Alexander Pope did not particularly like, used to take asses' milk every day, for its medicinal value. Pope ridiculed him for this habit in one of his satirical pieces - I forget the actual lines. In answer to an examination question in English literature, annotation, Deva Rao quipped towards the end of his answer "POOR HERV'S VALETUDINARIAN DIET TOO IS MADE A DEBIT." The additional relevant point to remeber is, he took this examination, rushing to the hall, a couple of minutes late, straight from his French diploma classes at the University (of Madras) building some 18 miles away (from Tambaram.)

16 November 2017

ಗೋವಿಂದಾಯ ನಮಃ

[ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರಮಾವ - ಎ.ಪಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ತೀರಿಹೋದಂದು, ಗೋವಿಂದ (ಈಚೆಗೆ ತೀರಿಹೋದ ಎರಡನೆಯ ಸೋದರ ಮಾವ - ಹಾಡು ಮುಗಿಸಿದ ಗೋವಿಂದ) ಎಂದಿನ ತುಂಟ ನಗುವಿನೊಡನೆ "ಮುಂದಿನ ಸರದಿ ನನ್ನದು" ಎಂದದ್ದು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿತ್ತು! ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಂತೆ, ಆಗಲೇ (ಎರಡು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ) ಗೋವಿಂದನ ಧ್ವನಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಮುಂದೆ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದ್ದು, ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಗುರುತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ (ಅರ್ಬುದ) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟದ್ದು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಮೂಕನನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೆ ಇಲ್ಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಈಗ ಕೇವಲ ಶೋಕ ಚರಿತ್ರೆ. ಗೋವಿಂದನ ಆತ್ಮೀಯ ಬಳಗ ದೊಡ್ಡದು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಯದಷ್ಟು, ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗದಂಥ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗೋವಿಂದ ಒಡನಾಟಗಳು ಚಿರನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಮಗ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಪಿತೃಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು - ಚೇತನದ ಚೇತನ, ಅಪ್ಪ ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆದದ್ದನ್ನೂ ನೀವೀಗಾಗಲೇ ಓದಿರಬಹುದು. ಈಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಗೋವಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗದ ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದ ಕಲಾಪದ ಕೊನೆಗೆ, ಚೇತನ ಮನೆಯ ಸಣ್ಣ ಆತ್ಮೀಯರ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಮಂದಿ - ಅಣ್ಣನ ಮಗಳು ನಳಿನಿ, ತಮ್ಮ ಗೌರೀ ಶಂಕರ, ಮತ್ತು ಭಾವ (ಮಾಲತಿಯ ತಮ್ಮ) ಸುಬ್ರಾಯ, ಬಾಯ್ದೆರೆ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನಳಿನಿ ಮತ್ತು ಗೌರೀಶಂಕರ ತಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆದೇ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಈಗ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ಭಾವಕೋಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಈ ವಾರ ಮೊದಲನೇದು....]


ಅಳಿಯದ ಅಪ್ಪಚ್ಚಿ
- ನಳಿನಿ ಮಾಯ್ಲಂಕೋಡಿ

ಮರಿಕೆ ಸೋದರರಲ್ಲಿ ನನ್ನಪ್ಪ - ಎ.ಪಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ, ದೊಡ್ಡವರು. ಸಹಜವಾಗಿ ಮರಿಕೆ ಬಯಲಿನ ವಿಸ್ತಾರ ಜಮೀನಿನ ಮೂಲ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವೂ ಅಜ್ಜ ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ಮೂವರು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರ ಕುಟುಂಬವೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕೂ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದರೂ ಒಳಗಿಂದೊಳಗೆ ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿಯಂತೇ ಅಸಂಖ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಡುಗಳು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗೆಲ್ಲ ಬರುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ನೆನಪು – ಸಂಜೆಯಾದೊಡನೆ ನಮ್ಮ ತೋಟ ಹಾಯ್ದು, ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದು, ಮೊದಲು ರಾಮನಾಥಪ್ಪಚ್ಚಿಯ (ಕೊನೆಯವರು) ತೋಟದಂಚು ಮೆಟ್ಟಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದಪ್ಪಚ್ಚಿಯ (ಸೋದರರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು)  ತೋಟದ ಅಡ್ಡಕ್ಕೆ ಓಡಿಯೇ ಮನೆ - ‘ಚೇತನ’, ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. (ನಮ್ಮ ಎ.ಪಿ. ಕುಟುಂಬ, ಕೊಡಗು ಮೂಲದ್ದಾಗಿ ಮನೆ ಮಾತು ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಹುತೇಕ ದಕ ಮೂಲದವೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳು, ನುಡಿಗಳು ಹವ್ಯಕದವು ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹಾಗೆ - ಅಪ್ಪಚ್ಚಿ, ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ.) ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಮ್ಮ ಗೊಣಗುವುದಿತ್ತು “ನಿನ್ನ ಹೊಕ್ಕುಳು ಬಳ್ಳಿ ಅಲ್ಲೇ ಹೂತಿದೆ". ಈ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಎ ಪಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ , ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಗೋವಿಂದಪ್ಪಚ್ಚಿ ಮನೆ ನನಗೆ

13 November 2017

The Young Student-Rebel

(ಸಹಪಾಠಿ ಮಿತ್ರರು ಕಂಡ ಬಾಗಲೋಡಿ ೫)
(ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ - ‘ದೇವಸ್ಮರಣೆ’ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಯಥಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರತಿ ೨೦೧೭. ಸಂಪಾದಕ - ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್)
 (ಭಾಗ ೧೦)
- M. Panchappa
Bagalodi Deva Rao joined the BA (Hons) course in English language and literature in the Madras Christian College Tambaram (June 1944). A year earlier I had joined the same course. For a few hours in a week we had common periods. As both of us had hailed from Kannada-speaking areas - he from Mangalore and I from Bellary - our acquaintance grew apace. KS Haridasa Bhat was also our contemporary Kannadiga.

The impression which I have of the student Deva Rao is of a young intellectual with all the appropriate attendant features of mental nonconformity and physical nonrobustness. The latter was strengthened by one or two fingernails to which he had given full freedom to reach out beyond even his own grasp. He was at the top of the class all through.

06 November 2017

A Genius Wasted

(ಸಹಪಾಠಿ ಮಿತ್ರರು ಕಂಡ ಬಾಗಲೋಡಿ ೪)
(ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ - ‘ದೇವಸ್ಮರಣೆ’ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಯಥಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪ್ರತಿ ೨೦೧೭. ಸಂಪಾದಕ - ಜಿ.ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್)
 (ಭಾಗ ೯)
- K. Raghavendra Rao
The title of this brief journey into the past, into the fabulous mid - 1940s, may sound some what negative but it is really not meant to be so. When I refer to a wasted genius, what I mean is the gap between potentiality and actuality, possibility and reality. Deva Rao was a genius, and I am using that term without reservation, and the full flowering of that genius did not take place for reasons over which Deva Rao himself had very little control. I shall return to this point later and right now let me begin at the begining, my first encounter of him.

When I joined the BA (Honours) course in English language and literature at Madras Christian College, Tambaram, in 1945, Deva Rao was already there in the second year of that three-year course. Even before I physically faced him, I had already heard about him as a legend. His contemporaries at the college referred to him with awe as a brilliant thinker and a master of English language, both spoken and written.